Η αναπηρία δεν αφορά μόνο τη σωματική διάσταση, αλλά και την ψυχική ανθεκτικότητα που χρειάζεται για να ανταπεξέλθει κανείς στις καθημερινές προκλήσεις. Γι’αυτό μιλήσαμε με την Πατρίσια Τόσκα, Φαρμακοποιό και άτομο με κινητική αναπηρία, ώστε να μας αναλύσει περισσότερα για τη σχέση ανάμεσα στην αναπηρία και την ψυχική υγεία.
Πώς επηρεάζει η αναπηρία την ψυχική υγεία;
Η αναπηρία δεν είναι μόνο το σώμα. Είναι οι καθημερινές μικρές και μεγάλες δυσκολίες που έρχονται μαζί της. Eίναι τα βλέμματα των ανθρώπων, είναι οι ελλιπείς υποδομές και η προσπάθεια να αποδείξεις διαρκώς ότι έχεις μία θέση στην κοινωνία. Η διαχείριση του άγχους και των ψυχολογικών διαταραχών, που μπορεί να προκύψουν από την αναπηρία, είναι ένα τελείως προσωπικό θέμα. Και δεν εννοώ μόνο τη διακριτικότητα που πρέπει να έχει κάποιος, που δεν τον αφορά άμεσα, απέναντι στον ανάπηρο φίλο, συγγενή ή σύντροφο του. Θα πρέπει κυρίως να επικεντρωθούμε στο ότι η κάθε αναπηρία είναι διαφορετική και, κατ’ επέκταση, διαφορετικά θα επηρεάσει την καθημερινότητα και την ψυχολογία του κάθε ατόμου.
Πατρίσια Τόσκα
Ποιος παράγοντας παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαχείρισή της;
Πολύ σημαντικό ρόλο παίζει εάν το άτομο είναι εκ γενετής ανάπηρο ή απέκτησε την αναπηρία του σε κάποια φάση της ζωής του. Είναι πολύ διαφορετικό να αλλάζει κάπως η ζωή σου σε νηπιακή ηλικία, αλλιώς στην εφηβεία και αλλιώς πάλι αν δεν γνωρίζεις καθόλου πώς είναι η ζωή χωρίς κάποια αναπηρία. Εγώ, όντας εκ γενετής ανάπηρη, γνωρίζω μόνο τη μία πλευρά. Από φίλους μου που απέκτησαν αναπηρία αργότερα, ξέρω ότι η ψυχολογική υποστήριξη από την αρχή μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Είναι ένα πρώτο βήμα για να κατανοήσει κανείς τις νέες του ανάγκες και να προσαρμοστεί με τρόπο ουσιαστικό στη νέα του πραγματικότητα.
Ποια είναι μία συμβουλή που δίνεις συχνά σε άτομα με αναπηρία;
Πιστεύω ότι δεν αρκεί μόνο να μάθεις πρακτικές δεξιότητες, όπως το πώς να μεταφέρεσαι από το αμαξίδιό σου στο αυτοκίνητο ή το κρεβάτι. Το πιο σημαντικό είναι να αισθάνεσαι καλά με τον εαυτό σου συνολικά, να αποδέχεσαι τη νέα σου πραγματικότητα και να βρίσκεις τη δύναμη μέσα σου. Κάθε αναπηρία έχει τη σημασία που της δίνουμε εμείς οι ίδιοι. Είτε πρόκειται για οπτική, ακουστική, κινητική, αόρατη ή ορατή, στο τέλος της ημέρας είσαι εσύ και το σώμα σου.
Ο καθένας μας πρέπει να βρει έναν λόγο να είναι περήφανος για τον εαυτό του. Το σώμα μας μάς συντροφεύει σε κάθε στιγμή, οπότε κάπως του το «χρωστάμε». Να το βγάζουμε
έξω για ποτό, για φλερτ, για βόλτα με φίλους, να το πηγαίνουμε ταξίδια, διακοπές ή απλά σε ένα ωραίο εστιατόριο. «Χρωστάμε» στον εαυτό μας, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά, την ευκαιρία να βγει στον κόσμο και να ζήσει όπως μπορεί καλύτερα, με τον δικό του μοναδικό τρόπο.
Το πώς θα το καταφέρει ο καθένας, εξαρτάται μόνο από τον ίδιο. Η στήριξη από την οικογένεια και τους φίλους είναι σημαντική, αλλά για μένα δεν είναι απαραίτητη. Αν υπάρχει, τόσο το καλύτερο. Αν όχι, μπορεί να χρειαστεί περισσότερος χρόνος για να ξεπεραστούν κάποιες δυσκολίες. Το σημαντικό όμως είναι να βρεις τον δικό σου τρόπο να ζήσεις τη ζωή σου με αυτοπεποίθηση και χωρίς περιορισμούς.
Πώς μπορεί η κοινωνική συμμετοχή να επηρεάσει την καθημερινότητα των ατόμων με αναπηρία;
Κατά τη γνώμη μου, είναι πολύ ευεργετικό να κοινωνικοποιείσαι και να συναναστρέφεσαι με άλλα άτομα, χωρίς απαραίτητα να είναι και αυτά ανάπηρα. Ωστόσο, αυτό πρέπει να πραγματοποιείται στα πλαίσια που ο καθένας μας ορίζει. Κατανοώ πλήρως ότι η χώρα που ζούμε είναι ελάχιστα προσβάσιμη, για να έχουμε την άνεση να κυκλοφορούμε όποτε και όπου θέλουμε. Παρ’ όλα αυτά, η συμμετοχή σε πολιτιστικά δρώμενα, σε προσβάσιμους καλλιτεχνικούς χώρους, μπορεί να μας φέρει σε επαφή με νέες ιδέες, νέα άτομα και, γενικότερα, να διευρύνει τους ορίζοντές μας.
Παράλληλα, αυτό βοηθάει στο να απομυθοποιηθεί η αντίληψη ότι η αναπηρία είναι κάτι που σε «καθηλώνει» στο σπίτι, κάτι που μετά από «αυτό» επέρχεται το «τίποτα» στη ζωή σου. Η ζωή, καλώς ή κακώς, συνεχίζεται και μετά την αναπηρία, και οφείλουμε να είμαστε παρόντες σε όλες τις εκφάνσεις της.
